Góðan daginn

Ætli þessi mynd sé ekki lýsindi fyrir hvernig ég upplifi umhverfi mitt á þessum fagra laugardagseftirmiðdegi.

Þessi mynd er tekin í hinu stórmerka gyðingasafni í Berlín.

Þessi hluti safnsins heitir garður útlegðarinnar og er samansettur úr 49 ferhyrndum súlum. 48 fyrir stofnun ísraelsríkis og ein fyrir tengingu Berlínar við þá stofnun.

Það sem er einstakt við þennan "garð" er hönnunin og hvernig hún tengist hugmyndinni um útlegð.

maður gengur út um dyr frá gangi útlegðarinnar þar sem maður getur lesið um einstaklingsbundna upplifun á því að yfirgefa heimili sín og þurfa að hverfa til framandi landa, allt frá hugmyndafræðilega útlögðum fullorðinna manneskja sem fullljóst var að aldrei gætu þau snúið heim að nýju til barnslegra upplifanna þeirra sem ekki skildu ástæðu brottfararinnar og trúðu jafnvel á ævintýrin.

Þegar maður gengur inn í garðinn þá blasa annars vegar við þessar miklu súlur og hins vegar að undir fótum manns er búið að leggja steinagöngustíga sem óþjálir eru fótum sem ganga inn á milli súlnanna.

Þegar maður gengur inn á milli súlanna þá byrjar hægt og rólega að byggjast upp óþægindatilfinning. Maður sér aðeins beint fram fyrir sig en þar stöðugt að ganga yfir krossgötur þar sem hið óvænta bíður manns á hverju horni. Við bætist svo að maður heyrir í fólki sem maður ekki sér í skringilegu bergmáli súluganganna. Manneskjur birtast manni og hverfa áður en maður hefur gert sér grein fyrir því, þær eru á sínum eigin gangi.

Þessi "hætta" sem liggur á hverjum gatnamótum magnast því lengur sem maður ráfar þarna um, enda fær maður með þessu að upplifa það að vita aldrei hvað liggur handan hornsins. Gildran gæti smollið við hvert skref. Sjón manns er takmörkuð við eina stefnu, sem endar í ljósi við enda gangsins, en það er fjarlæg von.

Við þetta bætist svo að allur garðurinn hallar undan fæti. Maður gengur uppímót inn í garðinn og þegar maður hefur dvalist þar nokkra stund þá fara fæturnir að þreytast og heimta að fara til baka, þaðan sem komið var. Likaminn vill fara heim.

Þannig tekst hönnuðnum, Daniel Liebeskind, að skapa í líkama gestsins upplifun þess sem hefur þurfa að yfirgefa heimkynni sín, vini og umhverfi, öryggi og framtíð og neyðst til þess að byggja að nýju frá grunni. Óvissan og heimþráin líkamnast í upplifun þess sem garðinn heimsækir. Maður skilur á einhvern óhugnarlegan djúpstæðan máta missi þess sem rekin er á flótta.

Og hvernig tengist þetta minni upplifun minni þennan laugardag?

Að skrifa er eins og fara í útlegð (nú ætla ég ekki að lýkja því saman við skelfingu þeirri sem gyðingar heimstyrjaldarinnar fóru í gengum), maður leggur frá landi raunheimsins og tekru stefnuna á hið óþekkta.

maður ráfar þar um óviss og hræddur, leitandi, vonandi, skjálfandi í leit að hugdettum, mannskjum, tenglsum, skilningi.

Maður veit ekki hvað liggur handan hornsins, maður heyrir skringileg hljóð, raddir sem kalla mann heim en verður að halda ótrauður áfram.

Það eina sem maður getur haldið sig í er ljósið við gangsendann. Trúnna að ef maður þorir að loka augunum og hlusta, þorir að staldra við, þorir að kynnast þessum nýju manneskjum (sem verða svo sannarlega raunverulegar leyfi maður þeim að komast að sér) þá muni maður komast á leiðarenda. Einhvernveginn muni maður ganga ganginn á enda og standa í ljósinu að nýju.

Ég ætlaði aldrei að verða skáld, eða rithöfundur eða hvað svo sem leikritaskrásetjarar eru kallaður á tímum skilgreiningarleysisins. Ég neyddist til þess vegna þess að það sem mig langaði að tala um, það sem mér fannst nauðsynlegt að segja var óskráð og vildi ég fjalla um það þá yrði ég að skrá það sjálfur.

Og hægt og hægt fer maður að taka þetta hlutverk sitt alvarlega, manni fer að skiljast að þessar manneskjur sem maður kynnist í útlegðinni hafa fullan rétt til þess að verða manneskjur af kjöti og blóði, hafa fullan rétt á því að trúa, vona og þrá. hafa fullan rétt á því að vera sjálfum sér ekki samkvæmar, rétt á lífslygi, rétt á því að anda rétt eins og ég.

Ég vona að ég komi út í ljósið aftur og hafi ekki brugðist þeim.

Þorleifur

Það vantar ekki útsýnið

ég sit við skriftir á kaffihúsinu Oberholzer í Berlín. Hér verða hinar nýju ímyndir landsins bundnar í orð.

Ég hef alltaf unnið á kaffihúsum. Það er eitthvað við kraftinn sem liggur í loftinu sem heillar mig, hreyfingin í kringum mig, samræðurnar sem umkringja mig. Ég þarf að einbeita mér til þess að geta unnið en það er einmitt þessi einbeiting sem ég sæki í, einbeiting sem ekki kemur til mín heima hjá mér í þögninni.

Manneskjur radíera orku sem hægt er að fanga, kíkja á, draga til sín og nota aftur.

hin endalausa hringrás heimsins.

Þorleifur

Nei...

Þetta er ekki ég, það er ekki svona erfitt að skrifa leikrit.

nei, þetta er gleðidrengur nokkur frá Póllandi sem kíkti fyrir skemmstu yfir til frænda sinna í Bandaríkjunum og fékk að kynnast þeirri gestrisni sem íbúar Winston - Salem í Norður Karólínu eru þekktir fyrir.

Já, Winston - Salem er þekkt sem miðstöð hinnar vellukkuðu hreyfingar KKK

Að ógleymdu að þetta er næst vinsælasti fæðingarstaður Jesú samkvæmt nýrri skoðanakönnun í Textas...

Bestu kv.

Þorleifur

A time is marked not so much by the ideas that are argued about, but by the ideas that are taken for granted...

Góð hugmynd??!

Á hverjum tíma er það þær hugmyndir sem ekki þarf að ræða sem stjórna því í raun hvernig samfélagið hreyfir sig. Um leið og hugmynd er færð úr flokknum "óumræðanlegt" yfir í "umræðuvert" þá hreyfist eitthvað í samfélaginu.

Þessi færsla er síður en svo algeng. Oftar en ekki eru það aðeins mismunandi vinklar á sömu hugmyndunum ræddar, en hinar, sem eru samfélagslega samþykktar standa utan umræðunnar.

Í þessu samhengi er áhugavert að ræða hlutverk listanna, en það er oftar en ekki sá hluti samfélagsins sem hefur umræðu um mál eða kannski heldur, treður málum að.

Gott dæmi um þetta er Draumalandið hans Andra.

Án hennar mætti búast við því að Jón Iðnaðarráðherra hefði ekki neyðst til þess að tilkynna dauða stóryðjustefnunnar eða að Illugi hefði ekki getað fundið hugmyndum sínum um Hægri Grænt farveg.

Reyndar virðist sem reimt sé í Iðnaðarráðuneytinu. Hin dauða stefna virðist ennþá vera sprelllifnadi í ráðuneyti Framsóknar. Kannski á við um hana eins og Twain sem lét einu sinni haft eftir sér að "My death was somewhat prematurly announced".

Nú liggur eiginlega beint við að minnast á 1984 Orwells í þessu samhengi en ég læt það hér ógert og held mig við efnið, lifandi og dauðar, ræddar og óræddar hugmyndir.

Úff... Það er afar hálft svellið sem ég er kominn út á. Hvernig skrifar maður um óræddar hugmyndir...?

Auðvitað eru hin hugmyndafræðilegu hugtök sem tekið hafa yfir samfélagsumræðuna, eða samfélagsstjórnunina, þau sem erfiðast er að ræða. Þetta tengist því að þar sem yfirleitt er um ríkjandi hugmyndafræðikerfi að ræða sem tengt er öllum sviðum mannlífsins.

Hvernig á maður til dæmis að ræða kapítalismann í dag? Er nokkur leið að skrifa um hann nema að mjög svo takmörkuðu leyti þar sem hann er grunnurinn að því kerfi sem við búum við. Og um leið og maður gagnrýnir hann er maður alltaf kominn með stimpil gamalla kaldastríðskredda, kommi eða sósíalisti etc... Orð sem í raun hafa með skrumskælingu söguskrifa sigurvegaranna misst gildi sitt (aftur langar mann að minnast á Orwell en lætur það ekki eftir sér).

Er alheimsvæðingin góð? eða slæm? eða kannski bæði? eða hvorugt? Svo er svarið algerlega tengt því hvar þú ert staddur í lífinu. Siturðu á kaffihúsi í Berlín eða siturðu heima Wolfsburg með uppsagnarbréf frá Volkswagen. Ertu nýríkur kínverji eða nýbæjaraðfluttur Indverji í símaþjónustubransanum.

Skiljiði hvað ég á við...? ég er straz búin að koma mér í stórvanda...

Ég held að pólitískasta setning sem þú getur látið út úr þér í dag er "Ég er hræsnari" og fast í öðru sæti er "Ég skil hvað þú ert að biðja mig um en ég held ekki að ég vilji gera það, en takk samt".

A time is marked not so much by the ideas that are argued about, but by the ideas that are taken for granted

Tökum það sem gefið!

Þorleifur

langaði bara að setja inn eina mynd af mér áður en ég fór að skrifa þetta leikrit, missti 35 kíló og féll í þunglyndi!

Set svo mynd af mér inn vikulega til þess að fylgja prosessinum eftir...

Þorleifur

Góðan daginn.

Hvað er raunveruleiki? Er raunveruleiki upplifun eða byggir hann á einhverjum ákveðnum sannleika sem er óumbreytanlegur?

Ef ég héldi því fram hér að ég væri 3 barna faðir á Siglufirði og þú, sem lesandi, tryðir því, er það þá raunveruleiki? Líklega ekki. En það breytir því ekki að fyrir þér er það sannleiki og þar með raunveruleiki, fyrir þér.

Nú þá sitjum við allt í einu uppi með tvenna sannleika, annan sannan fyrir mér (sem er ekki þriggja barna faðir á Siglufirði) og hinsvegar þinn sannleika sem er sá að ég sé þessi maður.

Jú, auðvitað gætir þú grennslast fyrir og þá líklega komist að því að ég sé ekki þriggja barna faðir en þá stendur engu að síður eftir sú spurning um upplifun þína af raunveruleikanum áður en þú komst að því hvað "sannleikurinn" var. Og ógildir sannleikurinn upplifun þess tíma?

Sem ætti þá að þýða að raunveruleiki er bundin tíma. Að raunveruleikinn er raunverulegur miðað við tíman sem hann er raunverulegur á. Þó svo að það breytist þá þýðir það ekki að ekki hafi verið um raunveruleika að ræða þar á undan.

Ef ég trúi því að ég sé heiminum mikilvægur, að það sem ég sé að gera sé mikilvægt er það þá raunveruleiki? Er það nóg að trúa því sjálfur eða þarf til utanaðkomandi staðfestingu? Þarna fer lífsupplifun (já, eða líflygi að spila rullu).

Er það ekki til dæmis manninum sem vann í Auswitsch það nauðsynlegt að trúa því að morðin sem þar voru framin hafi verið nauðsynleg á þeim tíma. Getur hann lifað við það að hann hafi tekið þátt í þessu af skemmtun, valdafíkn eða öðrum hvötum? Þó svo að honum sé það ljóst í dag að ekki var um að ræða nauðsyn þarf hann þá ekki að halda í það sem honum var "sannleikur" á þeim tíma? Og gerir það upplifun hans lítilsverðari að í ljós komi að svo var ekki?

Tökum aðeins léttvægara dæmi. Ég er að vinna frá 9 - 5 í einhverju fyrirtæki. Þarf ég ekki að trúa því að það sem ég er að gera þar hafi einhvern tilgang? Ef ég trúi því ekki er ég þá hæfur til starfans? Og þó svo ég væri sá eini sem teldi það mikilvægt að ég væri að gera það sem ég væri að gera réttlætir það ekki tilganginn, þó svo að ég sé sá eini sem trúir því.

Og samkvæmt því þá er raunveruleikinn í raun ekki aðeins bundin ákveðinum tíma heldur er hann einnig bundin upplifun. Minni eigin upplifun.

Ef svo er, hafa þá aðrir rétt til þess að svipta mig þessari upplifun?

Vissulega er hægt að gera það með illum tilgangi en einnig er hægt að gera það með "æðri tilgang í huga". Til dæmis:

ÉG myndi reyna að sannfæra orkumálastjóra um það að vinna hans væri ekki aðeins tilgangslaus heldur væri hún beinlýnis skemmandi. Nú, hann er ekki sérlega líklegur til þess að taka vel í það, enda byggist mynd hans af sjálfum sér og heiminum á því að vinna hans sé af hinu góða. Ég er á annari skoðun en er sú skoðun mikilvægari hans eigin skoðun?

En ég vil bjarga náttúrunni og hann vill eyðileggja hana. Á móti upplifir hann að ég vilji ekki hagvöxt, ég vilji ekkii vinnu handa fólkinu í landinu, að ég sé á móti uppbyggingu.

Hvaða mælikvarði er réttur til þess að úrskurða um það hver hafi rétt fyrir sér?

Hefur fólk að vissu leyti ekki rétt til þess að búa við ákveðna lífslygi? Og gætu afleiðingar þess að koma upp um hana ekki svipt þessa manneskju réttinum til eigin lífsafstöðu?

Hver á að ákveða hvaða lygi er réttlætanleg og hver ekki?

svo mörg voru þau orð...

Þorleifur

Góðan daginn

Það verður ekki annað sagt en að niðurstaða prófkjörs samfylkingarinnar hafi verið vonbrigði.

Lítil sem engin endurnýjun átti sér stað sem hlýtur að teljast alvarlegt í ljósi þess að ekki aðeins hafði því verið haldið fram (réttilega) að 2 - 3 þingmenn myndu falla út heldur hitt að þetta er sami hópurinn og stóð bakvið hin sundurlausu skilaboð síðastu 2 vetur.

Einnig er þetta alvarlegt í ljósi þess að töluverð endurnýjun átti sér stað í Sjálfstæðisflokknum sem bjóða upp á 2 ný andlit í fremstu röð, lítur fersklega út.

Það voru miklar kanónur sem buðu sig fram í prófkjörinu í Reykjavík og hefðu án vafa dregið mikið fylgi að flokknum í næstu kosningum en það var ekki stemmningin hjá þeim kjarna flokksins sem kaus.

Vitað væri að ef um lélega kjörsókn væri að ræða þá myndi kjarninn koma og kjósa sína, og það varð raunin. Reyndar eru sögusagnir uppi um að einstaka frambjóðendur hefi myndað með sér bandalag til þess að tryggja stöðu sína og sjá til þess að fersk andlit kæmu inn. Hvort þetta er satt læt ég ósagt en það er með ólíkindum eftir óánægjuna sem er með flokkinn í samfélaginu þessa dagana að ekki hafi verið meiri endurnýjun.

og þetta mun kosta flokkinn í kosningum.

Annars situr maður við skrif að venju, og gengur það hægt en framskríður...

Einnig, ég er að lesa Sjálfstætt fólk aftur og mynntist þess ekki hversu stórkostleg þessi bók er. Málfarið, stíllinn, stærðin í fábreytninni. Þetta er stórkostleg bókmennt!

Annars bið ég að heilsa í bili.

Svo fer ég að fara eitthvað í leikhús og mun vissulega skrifa um það um leið hér.

Bestu kv.

Þorleifur

Góðan daginn

Það er ekki erfitt að vera í Berlín í dag. Hér er 15 stiga hiti og sólskin.

Þó það sé alveg ferlega ópólitískt korrekt að segja það þá er global warming ekki hræðilegt fyrir íbúa á norðurhveli.

Ekki það að ég myndi ekki leggja á mig harðari vetur hér til þess að hörmungunum í Afríku, í suður Ameríku og vanþróuðu löndunum, sem hitinn hrjáir mest, myndi létta en það er auðveldara að brosa í dag hér í borg.

Ég er á leið á æfingu á eftir þar sem ég ætla að leggja senu á einni æfingu um samskipti kynjanna. Ætti að vera gaman.

Skólinn er svoldið í þessum stemmara núna, það er að skella okkur í verkefni þar sem við fáum stutt æfingaferli og svo umfjöllun.

Kallar á öðruvísi vinnubrögð en þarf alls ekki að vera slæmt.

VAnn sumsé Jelinek í fyrri viku, Brecht í þeirri síðustu og nú kombínera ég þetta tvennt í þessari viku.

Svo er auðvitað skrifin á hliðinni, eða ofaná, eða umhverfis allt saman.

Meri er komin og það var hreint út sagt stórkostlegt að vakna snemma í morgun með þessa fögru konu mér við hlið, heimurinn varð einhvernveginn bjartari.

Bestu kv.

Þorleifur

Góða kvöldið

ég er enn einu sinni að gera sjálfum mér þetta, að skrifa leikrit.

í hvert skipti hugsa ég með mér að ég vilji hafa tíma og næði til þess að skrifa næsta verk og alltaf stend ég mig svo að því að vera komin á deadline og verða að delivera.

Ekki það, þetta er spennandi ferli og pressan sem deadline setur á mann er af hinu góða en engu að síður þá er það svo að ég geta skrifað í rólegheitunum og leyfa verkinu að meltast almennilega.

ég hallast reyndar að því að mér muni aldrei takast þetta, það er alltaf svo mikið að gerast hjá mér að þessi tími rólegra vangaveltna og hæglátra skrifa muni aldrei finnast, ég muni aldrei gefa mér þann tíma.

ég verð órólegur hafi ég ekki mikið að gera, frí leggjast yfirleitt ekkert sérstaklega vel í mig, það er, þá er ég búinn að finna mér einhverja bók um einhverja pólitík eða eitthvað álíka og komin á kaf. Og þá fer kreatívitetið í gang og ég er kominn hálfa leið með að undirbúa nýja uppsetningu, nýja hugmynd, nýtt samstarf. Einhvern andskotann...

En allaveganna...

Nú er verið að skrifa um hugtakið ímynd. Hvað er ímynd í nútímasamfélaginu, er hún í raun ekki allt? Er ekki allt ímynd? hvernig ég klæði mig á morgnana, hvernig ég er með hárið, hvað ég skrifa á þetta blogg?

Og hversu mikið af því er meðvitað og hversu mikið af því er ósjálfrátt? Hvað er ímyndarlaus maður?

Og hvernig er svo ímynd fyrirtækja? Eru þau öðrum klöfum bundin en við sjálf, og ef svo þá hvernig?

Þetta eru meðal þeirra spurning sem ég er að velta fyrir mér þar sem ég sit við kaffiþamb í Berlínarútihúsinu mínu oberholzer.

og þá er að koma sér aftur að skrifunum, meira síðar.

Þorleifur

Góðan daginn

Liggur veikur og fúll í rúmmi og reyni mitt besta til þess að leiða Berlín hjá mér hér fyrir utan gluggan.

Konan mín er í Helsinki að meika það þannig að ég er algerlega einn í flensunni, svona getur verið erfitt.

ég horfði í móki á demokrata sigra fasistana í Bandaríkjanna, sem létti mér aðeins lund, og er svo með hugann við verkið sem verið er að skrifa þessa dagana.

Verkið fjallar um ímynd, ímynd þess að vera eða vera ekki, ímynd raunveruleika eða óraunveruleika, ímyndina sem verður að lifa af, ímynd sem er hinu sanna mikilvægara.

Ímynd er í raun algerlega magnað fyrirbæri, þetta er líklega það sterkasta í nútímasamfélaginu. í samfélagi sem byggir á markaði þá er hvernig þú lítur út á þessum markaði algerlega central.

Ný ímynd þýðir ný orka, ný ímynd þýðir nýr markaður, ný ímynd þýðir ný gildi.

En hvað með manneskjur? Þurfa manneskjur ekki að selja sig rétt eins og fyrirtæki? Er ég ekki af kynslóðinni sem finnst ekkert að því að selja sig (bæði ímyndarlega og raunverulega) til þess að fá vinnu, til þess að ná undir sig því sem maður vill.

Þannig rólega verður þetta verk til, verða hugmyndirnar bakvið þetta verk til, verða manneskjurnar bakvið þetta verk til, verður ímynd þessa verks til.

Bestu kv.

Þorleifur