Góða kvöldið

Stutt viðbót síðla kvölds...

Ég get ekki annað eftir að hafa hlýtt á orð Hildar Sigurðardóttur í Íslandi í dag en að hrósa henni fyrir hugrekkið. Það er aldrei auðvelt að koma fram og tala opinberlega um mál sem þetta.

Heimilsofbeldi er sérstaklega erfitt mál þar sem því fylgir því mikil skömm. Upplifun þolenda er oftar en ekki að ofbeldið sé sér að kenna og því er það afar erfitt að koma fram. Sérstaklega þegar framkoma hins opinbera er allt of oft fyrirlitning, nðurlæging, vantrú eða hreint og beint ásakanir um ýkjur og lygar.

Bravó Hildur, ég er með þér!

Megi fordæmi þitt verða öðrum þolendum fordæmi að komast undan vítahringi ofbeldis og niðurlægingar. Og megi samfélagið læra af sögu þinni.

Og reka helvítis dómarann á reykjanesi!!!

Þorleifur

Góða kvöldið

Þessa dagana er ég að lesa bókina "After the Empire". Bókin, eins og titillinn gefur til kynna, þá er umfjöllunarefni bókarinnar yfirvofandi fall BAndaríkjanna af stalli sínum.

Bókin er skrifuð af frösnkum sagn- og talnafræðingi sem spáði fyrir um fall Sovétríkjanna 1975. Vissulega var hlegið að honum á þeim tíma þangað til kom í ljós að hann hafði rétt fyrir sér en þá var honum hampað sem einum fremsta fræðimanni frakka.

Bók hans byrjar á því að setja út á kenningar Huntingtons úr bók hans, "Clash of civilatations" sem í stuttu máli fjalla um það að í stað trúarstríða fyrri tíma búum við nú á tímum bardaga milli meningarheima. Eins og þeir sem lesið hafa þetta blogg þá er það kenning sem ég er afar hrifinn af og finnst hafa einkennt undanfarin átök, þá sérstaklega í mið-austurlöndum. Höfundurinn franski (sem ég mun edita nafni hér inn þegar ég fer heim) heldur því aftur á móti fram að þetta hafi ekkert með þessa afmörkuðu menningarheima að gera. Málið snúist um framþróun mannkyns.

Hann heldur því fram að með auknum menntamátti þjóða og þá sérstaklega lestarkunnáttu kvenna þá lækki fæðingartíðni. Það leiði svo aftur af sér auknum lífsgæðum sem aftur leiða til þess að þrýstingur fari að myndast á stjórnvöld til þess að taka upp lýðræðislegri stjórnhætti. Þetta er í samræmi við aðrar kenningar (sem bandaríkjamenn virða að vettugi) sem setja fram þá kenningu að lýðræðissamfélag myndist bara við menntun stórs hluta samfélagsins sem í kjölfarið efnast og geta menntað börn sín ennþá frekar. Það leiðir svo af sér sterka millistétt sem getur í krafti stærðar og efna "neytt" stjórnvöld til þess að deila völdum sínum.

Af þessu leiðir að ekki sé hægt að troða lýðræði upp á þjóðir sem ekki eru tilbúnar samfélagslega til þess að byggja upp nauðsynlegar undirstöður lýðræðis. Þekking til þess að byggja upp stofnanir samfélagsins eru ekki fyrir hendi hvað þá almenn vitund um réttindi.

Fukuyama heldur því fram að tvær lýðræðisþjóðir geti ekki átt í stríði, stofnanir innan ríkisins komi í veg fyrir það og því ætti það að leiða af sjálfu sér heimsfrið aukist menntun á alheimsvísu og ef aðrar þjóðir eru ekki í sífellu að stoppa eðlilega framþróun.

Þessi "eðlilega framþróun" sé meðal annars stríð milli hugmynda sem fram koma í samfélagi. Að samfélög sem eru að fara í gegnum "breytingarskeiðið" þurfi oft á því að halda að útkljá deilumál sín með vopnuðum átökum. Má rekja þau viðbrögð til ótta við ný öfl og þegar gamlar valdastofnanir eru að reyna að halda í valdataumana.

Þetta er það sem hann heldur fram að sé að gerast í mið-austurlöndum þar sem lestrarkunnátta hefur stóraukist og fæðingartíðni snarlækkað. Og það sé það sama og gerðist í Sovét á sínum tíma.

En að Bandaríkjunum. Fall þeirra felst í því að þau eru annars vegar að beita völdum sínum ekki eins og stórveldi heldur eins og veldi sem er við það að missa völd sín. Helsta birtingarmynd þess séu hvar þau velja að fara í vopnuð átök. Þau velji lönd til þess að berjast við sem eru hernaðarlegir dvergar (samb Írak og Panama) en láti sterkari lönd vera. Hins vegar séu margar hagfræðilegar tölur sem benda til þess að Bandaríkin séu að fara halloka. Ekki er nóg með að halli á fjárlögum þeirra sé gríðarlegur heldur eru örlög dollarans beinlýnis í höndum þjóðanna í austri (sérstaklega kína, Japan, Taiwan, Singapour). heldur eru 70% af hagkerfi þeirra rekið áfram af einkaneyslu (nýjustu tölur úr Economist segja til um 70%) á sama tíma og sparnaður sé í lágmarki og skuldir í hámarki. ÞEgar halla fer undan fæti þá geti þau ekki snúið sér í neina átt til þess að vernda hagkerfið falli. Þegar fallið hefst þá munu fjárfestar halda að sér höndum sem svo leiðir til enn meira falls. Inn í þetta kemur svo menntaflótta frá BAndaríkjunum vegna nýrra innflytjendalaga (meira en 50% af doktorsnemum þeirra eru útlendingar), afar lágur dollari (sem virðist ætla að lækka um 30% í viðbót að lámarki á árinu), óvinsældir þeirra meðal almennings í heiminum og viðmót (hroki) þeirra gagnvart alþjóðlegum stofnunum.

Taki maður þetta allt saman þá er ekki út úr kotinu að halda því fram að þeir séu (rétt eins og Sovét og Rómarveldi) á hægri en öruggri niðurleið.

Mér finnst þetta spennandi stúdía og ætla að halda mér upplýstum um framgang mála.

Ekki væri verra að fá á þetta viðbætur og komment til þess að auka víðsýni og halda uppi umræðum um málefni sem án vafa snertir líf okkar og afkomenda okkar á einn eða annan hátt.

Góðar stundir

Þorleifur Örn Arnarsson

Góða kvöldið

Svo margt, svo margt...

Ég veit varla hvar ég á að byrja.

Ætli ég hefji ekki förina hjá Davíð okkar eilífðarráðherra. Þessi skipreki íslenskrar valdmisnotkunar og umræðuvillandi séntilmanni. Hvernig getur hann sagt svona út úr sér? Að umræðan um stuðning við Íraksstríðið sé landbundin við Ísland? Hvernig getur maður starfað sem utanríkisráðherra ef hann fylgist ekki betur með fréttum en þetta? Opnar hann aldrei (eða lætur opna fyrir sig) Bresk, Ítölsk, Spænsk, Þýsk, Frönsk, Hollensk, Belgísk svo ég tali nú ekki um alþjóðleg blöð og tímarit? Þetta er búið að vera eitt aðalumræðuefni fjölmiðla í heiminum síðustu tvö árin. Þetta var aðalumræðuefni í Ástralíu á undangengnum vetri. Þetta var eitt aðal umfjöllunarefnið á landsþingi breska verkamannaflokksins. Blöð í Bretlandi hafa safnað milljónum undirskrifta gegn stríðinu. Og svo mætti lengi halda áfram. Og í reynd þá dæma þessi ummæli sig sjálf, lýðskrumarinn sofnaði út frá kennslubókum Göbbels og ákvað að leggja sitt á vogarskálarnar til þess að sjá til þess að sagan skrifist honum í hag. En ég vona að minni þjóðarinnar gefi sig ekki í þessu málefni eins og svo mörgum öðrum. Og það er hlutverk okkar sem mótmæla, við meigum aldrei þagna!!!

Nú, Impregilo er náttúrulega sorglegt apparat. Þeirra stragedía er að ganga eins langt og þeir komast gegn stjórnvöldum. Ætli þeir hafi ekki fylgst af áhuga með hugleysi íslenskra stjórnvalda gagnvart bandaríkjamönnum og ákveðið að láta slag standa. Þessi stjórnvöld myndu aldrei þora í þá sem eiga svoldið af peningum (nema náttúrulega að þeir hafi tekið þá af þeim sjálfum).

Og að lokum er það dæmisaga frá 18 öld. 1865 þá gerðu þrælar uppreisn á Jamaica gegn bresku þrælahöldurunum. Bretar ákváðu í kjölfarið að leggja þrælahald niður. Þeir stóðu stuttu seinna frammi fyrir alvarlegu vandamáli. Þrælarnir frjálsu höfðu ekki áhuga á því að starfa áfram á plantekrum þeirra. Þeir vildu bara rækta landið sitt í friði. Vandamál þetta var rætt á breska þinginu í kjölfarið. Taka ber fram að þetta var fyrir tíma áróðursmeistara af hinum kapítalíska skóla. umræðurnar snérust um það hvernig hægt væri að fá nú fyrrum þrælana aftur til starfa. Þeir virtust hafa það fínt og sáu enga ástæðu til þess að starfa fyrir bretana, og bretarnir gátu ekkert boðið því þrælarnir höfðu ekkert við launin að gera. Því varð þeim tíðrætt um að skapa "vöntun" fyrir þrælana þannig að jarðgæðin dygðu þeim ekki og því þyrftu þeir að snúa til vinnu. Þetta þótti hin besta hugmynd og í kjölfarið hófu þeir aktívt markaðssamfélag á jamaica þar sem "vöntunin" leiddi hina frjálsu þræla aftur til vinnu til þess að mæta hinni tilbúnu "vöntun". Og við hvað búum við í dag...

Þetta var hugleiðing dagsins.

Þorleifur Örn Arnarsson

Góða kvöldið

Ég fæ ekki orða bundist.

Eins og fram kom í gær þá var ég afar hrifinn af sýningu BOrgarleikhússins á Hýbílum Vindanna. Sýningin var gerð í slíkri heildarhugsun og af slíkri fagmennsku á alla bóga að ég hef sjaldan séð annað eins.

Hvernig stendur þá á því að í dómi Morgunblaðsins í gær er farið mörgum orðum um sýninguna, listrænir stjórnendur allir taldir upp og hrósað í hástert að leikstjóri sýningarinnar, Þórhildur Þorleifsdóttir, var hvergi nefnd á nafn. Varla var minnst á leikstjórnina í stærstu sýningar ársins!!!

Ég hef velt fyrir mér hverni getur staðið á þessu. Hvernig er hægt að skrifa dóm, heilsíðu dóm, um afskaplega stóra sýningu án þess að minnast á leikstjórann? Er það af því að hún er miðalra kona? hún er ekki ung og hip og kúl og með tippi? Ég er viss um að ef þarna hefði verið á ferð sýning eftir ungan karlkyns leikstjóra að umfjöllunin hafði að mestu verið um hann.

Þetta er endurvarp tíðarandans sem snýst um að eldri konur séu ekki til. Að konur, sem í umræðunni skipta nú miklu minna máli en karlar í umræðunni, séu viljandi útskúfaðar. Þetta er þjóðfélagsleg kúgun í sínu versta formi!

Aftur, ég veit ekki hvað liggur að baki þessari gjörð gagnrýnanda Morgunblaðsins en lesi maður dóminn er ekki hægt að draga aðra niðurstöðu að annað hvort sé hún (já, hún er miðaldra kona) föst í hlekkjum hugarfarsins eða þá að hún hafi viljandi ákveðið að sleppa nafni Þórhildar og hlut leikstjóra út úr dómi sínum. þetta er líkt og að útgefenda, viðfangsefni, ljósmyndara, bókbrotamannsins og bókkápuhönnuðar væri sérstaklega minnst í dómi um ævisögu en þeim er söguna ritað væri sleppt!

Stórfurðulegt og þá sérstaklega þegar skoðað er hversu stóran þátt Þórhildur á í þessari stórfallegu sýningu!

Þorleifur Arnarsson

PS: Það ber að taka það fram að ég er ekki hlutlaus, Þórhildur er móðir mín.

Góða kvöldið

Ég ætla aðeins að fjalla um einn hlut í þessu bloggi. Og það er sýning Borgarleikhússins á Hýbíli Vindanna.

Þetta er í einu orði sagt stórkostleg upplifun...

Annað eins jafnvægi milli allra þátta sýningar hef ég aldrei séð. Sýningin er hæg en heltekur mann og leiðir áfram í transkenndu ástandi í ferðalag með þessu fólki sem þurfti að yfirgefa heimili sín í vonkenndri trú á betra líf vestan við hafið.

Ég mun þurfa að skrifa annað blogg um áhrif þessarar sýningar þegar ég er aðeins búin að melta meira, en ég er þess viss að hún muni sprauta nýju lífi inn í ásýnd íslensks leikhúss. Þarna er komin sýning á heimsmælikvarða. Og ég skammast mín ekki fyrir að segja það þó svo ég ´s etengdur leikstjóranum.

Þessi sýning er sigur fyrir alla sem komu að henni og mun búa með þeim og listrænu starfi þeirra í langan tíma hér eftir.

Til Hamingju Borgarleikhús og takk fyrir upplifunina...

Þorleifur Arnarsson

Góðan daginn

Ég hef verið að velta fyrir mér stöðu Íslands í fjölþjóðasamfélaginu. Og það sem meira er, ég er kominn að niðurstöðu í málinu. Ekki það að það sé eitthvað sérlega merkileg niðurstaða sem ég er kominn að en það er niðurstaða engu að síður.

Ísland er smáríki!
Ísland er smáríki!
Ísland er smáríki!

Og sem slíkt þá erum við EKKI STÓVELDI!
ERUM EKKI STÓRVELDI!
ERUM EKKI STÓRVELDI!

Að hlusta á rausarann óskaplega um áramótin minnti mig enn einu sinni á þessa staðreynd, að ísland er lítið land sem dreymir um að vera stórt. Hann talaði um fjölskylduna, gamla tíma og sló svo út með þessari einkennissetningu íslenkrar stórkallapólitíkur "Ísland sé þjóð meðal þjóða".

Hvað þýðir þessi setning? Hvað þýðir það þegar forsætisráðherra finnur sig knúinn til þess að minna þjóðina á að hún sem heild skipti einhverju máli, að hún eigi stað í alþjóðasamfélaginu?

Hvað þýðir setningin? Við látum allt of margt rúlla í gegnum hlustirnar án þess að stoppa við og spyrja, hvað þýðir þetta? Hvað er meint með þessum orðum? Og svo kannski spurningin sem hræðir valdið mest, eru orðin sönn?

að vera þjóð meðal þjóða gefur það fyrst af öllu í skyn að á þessum tímapunkti séum við það séum ekki þjóð meðal þjóða. Eða þá að einhver hætta sé á því að innan skamms teljumst við ekki lengur með í þjóðklúbbnum.

En þarf Ísland eitthvað sérstaklega að sanna það fyrir öðrum þjóðum að við séum líka þjóð? Eða eru við að tala um einhvern ákveðinn þjóðklúbb sem við viljum umfram allt komast inn í og vera talinn með í? Gæti verið að þetta sé þjóðabandalag vesturlanda, sem allir vita að á þessum tímapunkti er öðrum þjóðklúbbum betri. Eða er þetta hópur iðnvæddra þjóða, eða þjóðhópur skattaparadísarríkja? Hvaða þjóðir eru þessar umræddu meðal-þjóðir?

ÉG tel ástæðu þess að forsætisráðherra telur sig knúinn til að láta svona út úr sér sé vegna þess að hann fær minnimáttarkennd þegar hann fer á alþjóðlegar ráðstefnur og enginn vill hlusta á hann. Hann sé bara frá ríki sem fæstri gætu fundið á korti og hefur ekki tekið sjálfstæða afstöðu í nokkru máli sem snertir alþjóðasamfélagið síðan í þorskastríðinu. Hann dreymir kannski um að stjórna eins og stóru kallarnir gerðu þá þegar þeir buðu stórveldum birginn hægri vinstri og stímdu herskipin niður. Eða þegar utanríkisráðherrar fóru til annara smáþjóða og lýstu yfri stuðningi við þær án þess að spyrja kóng eða prest? En þeir tímar eru liðnir. Sú hugrakka þjóð sem þá byggði landið hefur týnst, stóru pólitíkusarnir eru horfnir í ólgusjó sendiherrahafsins. Það sem eftir er eru litlir kallar sem langar ofsalega að vera stórir. Þegar þeir pissa þá pissa þeir upp í vindinn. Þegar þeir bjóða stórveldum birginn (samb. Kína) þá senda þeir afsökunarsendinefnd beint í kjölfarið og bjóða svo stórveldaleiðtogum hingað í karaókí í Perlunni. (Og þjóðin er múlbundin á meðan)

Til þess að geta talist þjóð meðal þjóða þá verður mðaur að hegða sér eins og þjóð sem stendur fyrir eitthvað. En ef maður eltir uppi skítalyktina þá endar maður aðeins upp í endaþarmi þess er lyktina framkallar.

Þannig að stríðsóp forsætisráðherra, þjóð meðal þjóða, í árámótaávarpi sínu er stórkallalegur draumur manns sem er of lítill til þess að standa undir orðunum.

Þorleifur Arnarsson

Góða kvöldið

Jæja, þá er fyrsta æfing á American Diplomacy að baki. REyndar vantaði einn leikarann þar sem Björgvin Franz dró sig út vegna vandaðs æfingaskipulags þjóðleikhússins sem kom fyrst í hús daginn fyrir fyrstu æfingu.

En að því undanskildu þá gekk þetta bara vel. Svo ég taki mér að fyrirmynd anda ungra karlmanna í íslensku leikhúsi þá held ég því hér fram að þetta sé líklega eitthvað magnaðasta verk sem íslendingar hafa séð og verður án nokkurs vafa á heimsmælikvarða.

Ég er einmitt að koma úr símanum við framleiðanda í Hollywood sem sagði mér einmitt að ég hefði góða möguleika á því (svo framarlega sem ég skrifaði undir eclusive samning) að verða arftaki Michael Moore. Myndir fylgja í kjölfarið....

En, annars er ég glaður með þetta og hlakka til að takast á við að gera gott listaverk með þessum frábæru listamönnum.

Meira seinna...

Þorleifur Arnarsson

Góðan daginn

STutt í þetta skipti.

Það eru að verða miklar mannabreytingar í American Diplomacy. Edda Björgvins datt út vegna ofbókana og í hennar stað kemur snillingurinn Björk Jakobsdóttir. Í kjölfarið á þeim fréttum kom í ljós að sonur Eddu, Björgvin Franz, gat ekki verið með vegna æfingaráætluninnar í Þjóðleikhúsinu svo ég þarf að finna honum staðgengil.

Þetta byrjar ekki vel en það vona ég að sannleikur sé að finna í gömlu klisjunni, fall er fararheill...

Og svo eru það auðvitað gömul sannindi að sýning verður auðvitað til með þeim sem hana gera, þeim sem fylla persónurnar lífi og koma henni til skila. Þetta á auðvitað en meira við þegar verkið er nýtt þar sem leikendurinir fá tækifæri til þess að móta textan eftir eigin persónuleikum.

En ég horfi bara bjartur fram á góða tíma og skemmtilega vinnu.

Bestu kv.

Þorleifur

Góðan daginn

Það sem hrjáir íslenskt leikhús er sjálfánægja. Ég er búin að vera að pæla í þessu síðan í gær og þetta er það sem ég tel vera alvarlegast í fari íslensks leikhúss.

Það koma alltaf vondar sýningar inn á milli, það er eðli listsköpunar að ekki náist alltaf í listrænar hæðir, að allt í einu sé það sem verið er að tala um ekki current eða þá að kunnáttan var ekki til staðar hjá þeim sem að sýningunni stóðu.

Einstaka vondar sýningar eru ekki vandamál íslensk leikhúss. VAndamál íslensks leikhúss er það að jafnvel þegar tekst ágætlega upp þá er því hampað sem stórkostlegum listrænum afrekum. Ungir leikstjórar (ég meðtalinn) fá slíkt hrós fyrir sýningar sínar að þeir telja að nú þurfi ekkert að læra meira, að nú sé það komið, að þetta sé list eins og hún eigi að vera. Og þeir verða hrokafullir (ég meðtalinn) og það má ekkert segja um þá eða við þá. Það er engin listræn umræða. Þetta er bara frábært og punktur!

Og ef reynt er að sprengja einhverjar blöðrur þá verða menn bara móðgaðir eða stökkva í vörn. Fá menn og konur með sér í lið og berjast fyrir því að halda uppi einhverri glansmynd af því sem er að gerast.

málið er það að ef maður stígur fæti út fyrir landsteinana þá kemur í ljós að íslensk leiklist stendur að engu leyti undir þeirri umræðu sem á sér stað innan leikhússheimsins um gæði. Íslenskt leikhús er meðal-leiklistarland þegar vel tekst upp.

Þessi meðalmennska er skiljanleg og ekki einhverjum einum að kenna. Þetta eru varnaviðbrögð lítillar þjóðar sem er að berjast fyrir tilverurétti sínum. Að Ísland sé ekki þjóð meðalþjóða heldur Þjóð Meðal Þjóða. En á meðan þetta er raunveruleikinn þá verður engin framför. Ef ekket má gagnrýna, ef allt er frábært - ALLTAF - þá blasir við okkur að falla dýpra í ginnungargap meðalmennskunnar og sjálfsánægjunnar.

Þetta er líka hluti af því hvernig nútíma samfélag er keyrt áfram. Sölumennskan og yfirborðskenndin er fyrir öllu. Bíóin (ólíkt því sem gerist í eldri menningarheimum evrópu) eru full af bandarískum framleiðislumyndum. Og það er misskilningur að halda því fram að þær standi listrænum kvikmyndum á sporði, þær eru ekki list og eru ekki að gefast sig út fyrir að vera það. Þær eru framleiðsla eins og Snickers og Coca Cola, hannaðar til þess að ná til sem flestra og beita sér því útfrá lægasta sameiginlega samnefnara. Rétt eins og íslenskt leikhús er að gera. En ef maður reynir að ná til allra þá endar maður einn og yfirgefinn, í húsi sem maður á ekki heima í með hjarta sem engan langar lengur til að kynnast eða kíkja inn í.

Ég vona að gagnrýnin vakni upp hjá leikhúsinu!

2.1.2005
Kaffibrennslan
Þorleifur

Smá auka upplýsingar...

Ég var að horfa á heimildarmyndina "The World according to Bush". Frönsk mynd fyrir sjónvarp þar í l andi þar sem talað er við bæði meðlimi stjórnarinnar sem og andstæðinga.

Þar kom fram afar skemmtileg staðreynd sem ég vissi reyndar ekki um:

Prescott Bush, afi George Bush, var stórkall í bankaheiminum á fjórða áratugnum. Hann var sviptur eignum sínum eftir að hann hætti setu í bandaríska öldungardeildinni fyrir að hafa hvítþvoð peninga fyrir nasista og haft pólska gyðinga í vinnu í verksmiðju sem hann átti. Og þetta á sama tíma og sonur hans var að "berjast" í kyrrahafinu gegn vinum pabba síns.

Ég mun fara í rannsóknarleiðangur á netinu til þess að grafa upp meiri upplýingar um þetta og "reporta" þegar nýjar og betri upplýsingar koma fram...

góðar stundar

Þorleifur